KOBİ'ler İçin TÜBİTAK ve KOSGEB AI Destekleri 2026

Türkiye'deki KOBİ'lerin teknoloji yatırımlarında en sık takıldığı yer finansman. Özellikle yapay zeka (AI) gibi yüksek maliyetli teknoloji yatırımları, bütçe kısıtları nedeniyle çoğu zaman erteleniyor veya hiç gerçekleşmiyor. KOSGEB ve TÜBİTAK'ın hibe ve destek programları, sadece büyük firmaların değil, orta ve küçük ölçekli işletmelerin de bu teknolojiyi daha erişilebilir koşullarda adapte etmesinin önünü açıyor.

Hızlı Özet: TÜBİTAK ve KOSGEB programları, yapay zeka projelerinin maliyetinin bir bölümünü hibe ve destekle karşılayabilir. Destek oranları ve şartları çağrıdan çağrıya değişir; başvurudan önce güncel oranları programın resmî sayfasından kontrol edin.

Neden Şimdi AI Yatırımı Yapmalısınız?

Pazar dinamikleri hızla değişirken, işletmelerin rekabetçi kalabilmek için sürekli yenilik yapması gerekiyor. Yapay zeka, bu yeniliğin temel itici güçlerinden biri haline geldi. Müşteri hizmetlerinden pazarlamaya, üretim süreçlerinden finansal analize kadar geniş bir yelpazede verimlilik artışı ve maliyet düşüşü sağlama potansiyeline sahip.

Küresel ölçekte yapay zeka yatırımı hız kesmeden artıyor ve büyük şirketlerin çoğu bir şekilde AI projesinin içinde. KOBİ'nin asıl sorusu bu dev dalgadan nasıl faydalanacağı. Geleneksel yaklaşımla bu maliyetin altından kalkmak çoğu zaman mümkün olmuyor. Devlet destekleri tam burada kritik bir kaldıraç oluyor.

Yapay zeka tabanlı otomasyonların getirisi yalnızca personel saatinden gelmez; hata payının azalması ve sürecin hızlanması da maliyeti düşürür. Örneğin kalite kontrolü yapay zekayla destekleyen bir üretim KOBİ'si, hatalı ürünü hattın sonunda değil başında yakalar.

KOSGEB'in AI Projelerine Yönelik Destekleri

KOSGEB, KOBİ'lerin teknolojiye adaptasyonunu sağlamak amacıyla çeşitli destek programları sunuyor. Temel hedeflerden biri, KOBİ'lerin Ar-Ge ve inovasyon kapasitesini artırarak uluslararası arenada daha güçlü konumlanmalarını sağlamak.

Aşağıdaki destek oranları programların genel çerçevesini gösterir. Oranlar çağrıdan çağrıya değişebildiği için güncel değerleri başvurudan önce KOSGEB ve TÜBİTAK'ın resmî program sayfalarından kontrol edin.

1. KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı: Bu program, yeni bir ürün, süreç, hizmet veya yazılım geliştirmek isteyen KOBİ'lere yönelik. Özellikle yapay zeka temelli çözümlerin geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi bu programın odağında.

• Destek Oranları: Proje bazlı değişmekle birlikte, genellikle %60 ila %80 oranında hibe ve/veya düşük faizli kredi imkanları sunuluyor. Özellikle personel giderleri, makine-ekipman alımı ve yazılım lisansları bu program altında destekleniyor.
• Başvuru Süreci: Başvurular, KOSGEB'in e-KOBİ sistemi üzerinden online olarak yapılıyor. Ön başvuru sonrası detaylı proje teklifi sunulur ve KOSGEB uzmanları tarafından değerlendirilir. Projenin yenilikçi yönleri, ticarileşme potansiyeli ve yapay zeka içeriği özellikle inceleniyor.
• Örnek Senaryo: Bir mobilya KOBİ'si, müşteri tercihlerini analiz eden ve kişiye özel ürün tasarımları sunan bir AI tabanlı tasarım motoru geliştirmek için KOSGEB desteğine başvurabilir. Proje onaylanırsa yazılımcı maaşlarının ve donanım-yazılım alımlarının programın oranları kadarı KOSGEB tarafından karşılanır.

2. KOSGEB Stratejik Ürün Destek Programı (SÜD): Bu program, orta-yüksek ve yüksek teknoloji ürünlerinin ve bu kapsamdaki yazılımların yerlileştirilmesi ve stratejik öncelikli alanlarda yeni ürün geliştirilmesi hedeflerini taşıyor. Yapay zeka, bu stratejik önceliklerin başında geliyor.

• Destek Oranları: SÜD programı, diğer KOSGEB desteklerine göre daha yüksek oranlarda ve limitlerde destek sunuyor. Genellikle %75'e varan oranlarda hibe desteği ve ek olarak kredi imkanları söz konusu. Özellikle uluslararası rekabet gücü yüksek AI tabanlı kritik teknolojilere odaklanılmıştır.
• Başvuru Süreci: Bu programa başvurular, daha detaylı bir iş planı ve pazar analizi gerektiriyor. Ulusal stratejik hedeflerle uyumlu olması ve yerli üretim potansiyeli taşıması kritik.
• Örnek Senaryo: Sanayi otomasyonunda kullanılmak üzere öngörücü bakım (predictive maintenance) yapan bir AI yazılımı geliştirmek isteyen bir yazılım KOBİ'si, donanım, yazılım ve prototip giderleri için SÜD programına başvurabilir.

TÜBİTAK'ın AI Vizyonu ve Destekleri 2026

TÜBİTAK, Türkiye'nin bilimsel ve teknolojik araştırma kapasitesini geliştirmeyi hedefleyen en önemli kurumlardan biri. Yapay zeka, kurumun 2026'ya kadar stratejik önceliklerinin başında yer alıyor.

1. TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destek Programı: Bu program, firmaların Ar-Ge ve/veya yazılım geliştirme projelerini destekleyerek sektörel rekabet güçlerini artırmayı amaçlar. Yapay zeka, bu programın en çok ilgi gören alanlarından biri.

• Destek Oranları: Genellikle %40 ile %75 arasında değişen oranlarda hibe desteği sunulur. Özellikle KOBİ'lere yönelik destek oranları daha yüksek tutuluyor. Personel giderleri, seyahat giderleri, danışmanlık hizmetleri (örn. AI modelleme danışmanlığı), alet/ekipman alımları ve yazılım lisansları gibi kalemler desteklenir.
• Başvuru Süreci: Başvurular online sistem üzerinden yapılır ve iki aşamalı bir değerlendirme sürecine tabi tutulur: ön değerlendirme ve panel değerlendirmesi. Projenin metodolojisi, yenilik düzeyi ve beklenen çıktıları oldukça titiz incelenir.
• Örnek Senaryo: Depo yönetimini ve rota planlamasını makine öğrenimiyle iyileştirmek isteyen bir lojistik KOBİ'si, Ar-Ge personel giderleri ve dışarıdan alacağı veri bilimi hizmetleri için TÜBİTAK 1501'e başvurabilir.

2. TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı: Yeni kurulmuş veya Ar-Ge kapasitesi düşük KOBİ'lerin ilk Ar-Ge projeleri için özel olarak tasarlanmıştır. AI alanındaki küçük ama etkili projeler için idealdir.

• Destek Oranları: Bu program genellikle %75'e varan oranlarda ve daha basit bir başvuru süreciyle destek sunar. Amaç, KOBİ'leri Ar-Ge ekosistemine dahil etmek ve ilk adımlarını atmalarını kolaylaştırmaktır.
• Başvuru Süreci: Diğer TÜBİTAK programlarına göre daha basittir. Kısa ve öz bir proje önerisi ile başvuru yapılabilir.
• Örnek Senaryo: Müşterilerine kişiselleştirilmiş ürün önerileri sunan basit bir yapay zeka modülü geliştirmek isteyen yeni kurulmuş bir e-ticaret KOBİ'si için TÜBİTAK 1507 uygun bir ilk adımdır.

3. TÜBİTAK TEYDEB 1505 Üniversite-Sanayi İşbirliği Programı: Üniversitelerdeki bilgi birikimini sanayiye aktarmayı ve yenilikçi ürün/süreç geliştirmeyi amaçlar. Yapay zeka alanında akademik işbirlikleri için mükemmel bir fırsat sunar.

• Destek Oranları: Projenin büyüklüğüne ve içeriğine göre %60 ile %75 arasında değişen destek oranları sunulur. Üniversite araştırmacılarının ücretleri, laboratuvar ekipmanı kullanımı gibi kalemler desteklenir.
• Başvuru Süreci: Projenin hem sanayi kuruluşu hem de üniversite tarafından ortak olarak hazırlanması gerekir. Her iki tarafın da görev ve sorumlulukları net bir şekilde belirtilmelidir.
• Örnek Senaryo: Üretim hatalarını görüntü işlemeyle tespit etmek isteyen bir tekstil KOBİ'si, yakınındaki bir üniversitenin bilgisayar mühendisliği bölümüyle ortak proje hazırlayabilir. Araştırmacı ücretleri ve test cihazı gibi kalemler bu programın kapsamına girer.

Kurumsal hafızanın ve iç kaynakların etkin kullanımı, yapay zeka projelerinin başarısı için kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, şirketinizin gizli verileri güvende mi? kurumsal ChatGPT kullanımı başlıklı yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz.

Başvuru Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Devlet destekleri cazip olsa da, başvuru ve değerlendirme süreçleri belirli zorluklar içerir. İşte KOBİ'lerin başarılı olmaları için dikkat etmeleri gereken kritik noktalar:

• Detaylı Proje Planı: Destek programlarının temel beklentisi, gerçekçi, ölçülebilir ve yenilikçi projeler sunmanızdır. Projenizin hedefleri, metodolojisi, bütçesi ve beklenen çıktıları net bir şekilde tanımlanmalıdır. Özellikle AI projelerinde kullanılacak veri setleri, algoritma seçimleri ve model doğrulama süreçleri detaylandırılmalıdır.
• Teknik Uzmanlık ve İşbirliği: Yapay zeka projeleri genellikle yüksek teknik uzmanlık gerektirir. İç kaynaklarınız yeterli değilse, dışarıdan danışmanlık alabilir veya üniversitelerle işbirliği yapabilirsiniz.
• Kanıt ve Dokümantasyon: Başvuru sürecinde istenen her tür belgenin eksiksiz ve doğru bir şekilde sunulması kritik. Özellikle harcama kalemleri ve insan kaynağı planlaması gibi finansal detaylar doğru ve şeffaf olmalıdır.
• Doğru Program Seçimi: KOSGEB ve TÜBİTAK arasında çok sayıda program bulunuyor. İşletmenizin ihtiyaçlarına ve projenizin niteliğine en uygun programı seçmek, başarı şansınızı artıracaktır. Örneğin, basit bir otomasyon hedefliyorsanız KOSGEB programları daha esnek olabilirken, Ar-Ge yoğun projeler için TÜBİTAK daha uygun olabilir. AI danışmanlık neden farklıdır yazısında bu konuda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
• KOBİ Tanımı ve Şartları: Desteklerden yararlanabilmek için KOBİ tanımına uymanız ve ilgili programın özel şartlarını karşılamanız gerekir. Personel sayısı, yıllık ciro ve bilanço büyüklüğü gibi kriterlere dikkat edin.

Örnek Senaryolar: Hangi Proje Hangi Programa Uyar?

Aşağıdaki senaryolar gerçek firmalar değil; programların hangi tür projeye uyduğunu göstermek için hazırlanmış örneklerdir.

Senaryo 1: Tekstilde kumaş hatası tespiti (TÜBİTAK 1501) Orta ölçekli bir tekstil firması, kumaş kalitesini anlık denetleyen bir görüntü işleme ve derin öğrenme sistemi geliştirmek istiyor. Ar-Ge içeriği yüksek olduğu için TÜBİTAK 1501 uygun aday. Başarıyı ölçmek için proje öncesi hatalı ürün oranı ve hat hızı kayda geçirilmeli.

Senaryo 2: E-ticarette kişiselleştirilmiş öneri (KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon) Genç bir e-ticaret KOBİ'si, geçmiş alışveriş ve site içi davranış verisini kullanan bir öneri sistemi geliştirmek istiyor. Personel giderleri ve yazılım lisansları KOSGEB programının kapsamında. Sepet ortalaması ve dönüşüm oranı, başvuruda baştan hedef olarak yazılmalı.

Senaryo 3: Tarımda verim analizi (üniversite işbirliği) Bir tarım KOBİ'si, görüntü ve sensör verisiyle bitki sağlığını izleyen ve sulama/gübreleme önerisi veren bir model geliştirmek istiyor. Akademik bilgi gerektirdiği için TÜBİTAK 1505 kapsamında bir üniversiteyle ortak proje mantıklı.

Her senaryoda ortak nokta aynı: doğru program seçimi ve baştan tanımlanmış ölçüm noktaları.

Sık Sorulan Sorular

KOBİ'lerin yapay zeka projelerine başlaması için en uygun program hangisidir?

Bu, projenin niteliğine ve KOBİ'nin mevcut durumuna bağlıdır. Eğer proje yeni ve küçük ölçekli bir Ar-Ge faaliyeti ise TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı daha uygun olabilir. Daha kapsamlı Ar-Ge ve inovasyon projeleri için KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Programı veya TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Programı değerlendirilebilir. Üniversite işbirliği potansiyeli varsa TÜBİTAK 1505 öne çıkar. Hangi programın uyduğunu netleştirmek için başvurudan önce programın resmî rehberini okuyun ya da KOSGEB il müdürlüğüne danışın.

Destek programlarından yararlanmak için KOBİ tanımına uymak yeterli mi?

KOBİ tanımına uymak başlangıç şartıdır ancak yeterli değildir. Her programın kendi özel başvuru kriterleri, proje nitelik beklentileri ve sektörel öncelikleri bulunur. Projenizin yenilikçilik düzeyi, ticarileşme potansiyeli, teknik fizibilitesi ve sürdürülebilirliği gibi faktörler de değerlendirme sürecinde büyük rol oynar.

Başvurular ne sıklıkla açılıyor ve ne kadar sürüyor?

Destek programlarının başvuru tarihleri ve süreleri programdan programa değişir. Bazı programlar yıl boyunca sürekli açıkken, bazıları belirli dönemlerde çağrıya çıkar. KOSGEB ve TÜBİTAK'ın resmi web sitelerinden güncel çağrıları takip etmek önemlidir. Değerlendirme süreçleri ise projenin karmaşıklığına göre birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir.

Yapay zeka projelerinde hangi maliyet kalemleri genellikle desteklenir?

Genel olarak personel giderleri (Ar-Ge personeli maaşları), makine ve ekipman alımları, yazılım lisansları, danışmanlık hizmetleri (örn. dışarıdan alınan yapay zeka uzmanlıkları), test ve analiz hizmetleri, prototip geliştirme giderleri ve malzeme alımları desteklenebilir. Hangi kalemin desteklendiği programa ve çağrıya göre değişir; güncel listeyi ilgili programın resmî sayfasından kontrol edin.

Verimio bu süreçte KOBİ'lere nasıl yardımcı olabilir?

Verimio'nun işi, desteğe konu olacak işin kendisini planlamak ve kurmaktır. Ekibiniz işini anlatır; hangi işin önce akışa geçeceğini ve nerede insan onayı kalacağını ben belirlerim, akışı birlikte kurarız ve ekibinize öğretirim. Adımları nasıl çalıştığımı anlattığım sayfada görebilirsiniz. Programın şartlarını ise başvurudan önce ilgili kurumun güncel çağrı metninden kontrol etmek gerekir. AI dönüşümü bir IT projesi değil bir yönetim vizyonudur yazısında liderlik ve stratejik uyumun önemini anlattık.

Sonuç

Yapay zeka, KOBİ'ler için sadece teknolojik bir lüks olmaktan çıkıp, rekabetçi kalabilmek ve büyüyebilmek adına zorunlu bir yatırım haline geldi. 2026 ve sonrasındaki TÜBİTAK ve KOSGEB destekleri, bu yatırımı daha erişilebilir kılarak Türk KOBİ'lerine önemli bir fırsat sunuyor. Ancak bu fırsatlardan yararlanabilmek için doğru strateji, detaylı proje planlaması ve doğru destek programlarının seçimi kritik öneme sahip.

---

İşinizi anlatın; desteğe başvurmadan önce hangi işle başlanacağını birlikte belirleyelim. Ücretsiz Check-Up beş dakika sürer; raporunuz form tamamlandığında ekranda açılır.

Sedat Bektaş
Bir şirkette, ekiplerin tekrar eden işleri için her gün yapay zekayla akışlar kuruyorum. Nasıl çalıştığımı ve yazıları nasıl hazırladığımı Hakkında sayfasında anlattım.